Toespraak Burgemeester 4 mei: Mensenwerk *foto’s*

0

Mensenwerk

75 jaar na de bevrijding leven we opnieuw in een onzekere tijd. Al anderhalve maand bepalen het coronavirus en de lockdown ons dagelijks leven. Op straat lopen we met een boog om elkaar heen, dierbaren krijgen goede zorg maar nog geen bezoek. Geen feesten en partijen. Geen samenkomsten. Mondjesmaat komt er iets meer bewegingsruimte, maar de 1,5 meter samenleving is voorlopig een feit. Met alle beperkingen, verdriet en onzekerheden van dien.

En in die crisissituatie herdenken we vandaag alle Nederlandse  slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en alle landgenoten die nadien zijn omgekomen door oorlogsgeweld. En ook vandaag zijn we 2 minuten stil. Maar niet bij de herdenkingsmonumenten waar we anders samen komen. We herdenken voor het eerst in 75 jaar thuis.

Burgemeester en wethouders, de kinderburgemeester en de leden van het comité 4 en 5 mei hebben vandaag bloemen gelegd bij een groot aantal oorlogsgraven en herdenkingsmonumenten in onze gemeente. Achter ieder monument gaat een aangrijpend verhaal schuil. Verhalen om nooit te vergeten.

Veel van die verhalen zijn verteld en gepubliceerd of verfilmd. Maar ieder jaar verschijnen er weer nieuwe verhalen. Ook in onze regionale dagbladen herleven 75 jaar later de oorlogsjaren. Zo komen we weer dichter bij de mensen die op de vlucht moesten, die onderdoken bij mensen die daarmee hun eigen leven waagden, dichter bij de mensen die in verzet kwamen, dichter bij de mensen die de oorlog overleefden en met meer of minder succes hun leven oppakten. En dichter  bij de mensen die werden verraden en vermoord.

In Friesland zaten in de Tweede Wereldoorlog naar schatting 23.000 mensen ondergedoken. Zij leefden verborgen voor de Duitse bezetter. In een kelder, achter een dubbele wand op zolder, op een hooizolder of bijvoorbeeld in een hol in het bos. Onderduikers waren gekluisterd aan huis, dat niet eens hun eigen huis was. Buiten een wandeling maken of een boodschap doen bij de kruidenier was voor hen te gevaarlijk. Ontdekking betekende deportatie of ter plekke de kogel.

De beperkingen die we nu ervaren zijn volstrekt onvergelijkbaar met de situatie van onderduikers tijdens de oorlog. Misschien kunnen we ons wel beter voorstellen hoe eenzaam onderduikers zich moeten hebben gevoeld. Angstig en zonder hun geliefden in de buurt. Zij en de gezinnen die hen hielpen verkeerden dag in dag uit in levensgevaar. Niet vanwege een natuurlijk virus. Maar door een bezetter die – zelf bezeten door het gif van rassenwaan en zelfverheerlijking –  dood en verderf zaaide. Dat was geen virus. Dat was  mensenwerk.  

Verhalen van onderduikers, en  van mensen die hun met gevaar voor eigen leven een onderduikadres boden, zijn voorbeelden van  verhalen om nooit te vergeten. ‘Verhalen om nooit te vergeten’, dat is ook  het jaarthema van het Nationaal Comité 4 en 5 mei. Anne Frank schuilde in Amsterdam ruim twee jaar in het Achterhuis, waarna zij op 1 februari 1945 stierf in het Duitse concentratiekamp Bergen-Belsen. Op 20 juni 1942 schreef zij in haar dagboek:

‘Het is voor iemand als ik een heel eigenaardige gewaarwording om in een dagboek te schrijven. Niet alleen dat ik nog nooit geschreven heb, maar het komt me zo voor, dat later ik, noch iemand anders, in de ontboezemingen van een dertienjarig schoolmeisje belang zal stellen.’

De geschiedenis bepaalde anders. Het verhaal van Anne ging de wereld over, verbijsterde, inspireerde, verbond. Het verhaal van Anne Frank staat op zichzelf, maar staat ook symbool voor de moord op 6 miljoen Europese joden, volgens een doordachte, industriële methode met werk- en vernietigingskampen. Mensenwerk.

Op 27 januari hebben we tijdens de Holocaust-herdenking stil gestaan bij die gruwel. Vandaag herdenken we alle Nederlanders die de Tweede Wereldoorlog niet overleefden. Omdat ze streden voor onze vrijheid, omdat ze niet zwegen, omdat ze in verzet kwamen, omdat ze het slachtoffer waren van wraakacties, omdat ze sinti en roma waren. Of homoseksueel. Of gehandicapt. Omdat ze stierven  van de honger en de uitputting.

En in  honderdduizenden verhalen zijn de ervaringen uit die  inktzwarte periode bewaard. Die verhalen, persoonlijke verhalen,  zijn nodig om ons te verbinden met ons verleden, om dat verleden te begrijpen en ons een spiegel voor te houden. Opdat we niet vergeten.

En op 4 mei herdenken we, ook in onze Waadhoekse gemeenschap. Noodgedwongen niet bij elkaar, maar wel met elkaar. Want herdenken stemt tot nadenken. Over hoe het in godsnaam mogelijk was dat de haat, vernedering en ontmenselijking alle ruimte kreeg. Over de betekenis van vrijheid. Over dat wat nodig is om samen te leven in vrijheid en dus gedeelde verantwoordelijkheid.

En we zijn 2 minuten stil.  Om met de dwingende kracht van die stilte de slachtoffers en de strijders voor onze vrijheid te gedenken.  En om na te denken over de opdracht van de levenden om menswaardig met elkaar samen te leven. In deze bizarre crisistijd gaat ons dat tot nu toe nog niet zo gek af.  Het zou zo maar een belofte  kunnen inhouden voor de tijd daarna. Dat vraagt om het betere mensenwerk.

Na de toespraak was het tijd voor de trditionele kranslegging bij het monument, en alles volgens de RIVM maatregelingen zonder

Wij waren erbij en maakte de volgende foto’s , onder de foto’s gaat de tekst nog even door…

Ook Uultsje Talsma van de Franeker Courant was aanwezig en die maakte de volgende foto’s.

franekeractueel.nl


error: Bericht Beveiligd!